خلاصه
اثر زیگارنیک با یک مشاهده ساده از چگونگی به خاطر سپردن سفارشهای زیاد مشتریان توسط پیشخدمتهای رستوران آغاز شد. از آن زمان، تحقیقات نشان داده است که ما تمایل داریم کارهای ناتمام را بهتر از کارهای تکمیلشده به خاطر بسپاریم. در حالی که عوامل زیادی میتوانند بر اثر زیگارنیک و قدرت آن تأثیر بگذارند، اغلب میتوانید از آن به نفع خود استفاده کنید. به عنوان مثال، با استراحتهای عمدی هنگام مطالعه، ممکن است متوجه شوید که میتوانید جزئیات مهمی را که برای امتحان به آنها نیاز دارید، بهتر به خاطر بسپارید.
در این مقاله، توضیح سادهای از اثر زیگارنیک در روانشناسی ارائه میدهیم و توضیح میدهیم که چرا شما معمولاً کارهای ناتمام را بهتر از کارهای انجام شده به خاطر میآورید.
تعریف
اثر زیگارنیک می گوید فراموش کردن کارهایی که هنوز تمام نکردهاید، در مقایسه با کارهایی که انجام دادهاید، دشوارتر است.
آیا تا به حال شده که افکار مزاحمی در مورد چیزی که تمام نکردهاید، شما را رها نکند؟ شاید یک پروژه کاری نیمهتمام شما را شبها بیدار نگه میدارد یا رمانی که میخوانید، مدام افکارتان را درگیر میکند. دلیلی وجود دارد که چرا متوقف کردن فکر کردن به کارهای ناتمام و متوقفشده بسیار دشوار است و روانشناسان آن را اثر زیگارنیک مینامند.
مثال هایی از اثر زیگارنیک
اثر زیگارنیک چیزی است که احتمالاً بیشتر از آنچه تصور میکنید، تجربه میکنید. وقتی شروع به کاری میکنید اما آن را تمام نمیکنید، افکار مربوط به کار ناتمام احتمالاً حتی وقتی به سراغ کارهای دیگر رفتهاید، همچنان به ذهن شما خطور میکنند. این افکار شما را ترغیب میکنند که برگردید و کاری را که شروع کردهاید تمام کنید. این اثر همچنین دلیل این است که چرا مدام به یک رمان جذاب که در نیمه راه آن هستید یا یک بازی ویدیویی که هنوز در آن موفق نشدهاید فکر میکنید.
در زندگی روزمره، وظایف متعددی دارید که توجه شما را به خود جلب میکنند. اما ممکن است متوجه شوید که این کارهایی که ناتمام رها کردهاید، حتی زمانی که شروع به کار روی چیز دیگری کردهاید، به ذهن شما هجوم میآورند.
سریالهای آبکی و درامهای سریالی نیز از اثر زیگارنیک بهره میبرند. برای مثال، ممکن است یک قسمت تمام شود، اما داستان به وضوح تمام نشده باشد. این «پایانهای نفسگیر!» بینندگان را مشتاق میکند تا ببینند در ادامه چه اتفاقی میافتد و به لطف اثر زیگارنیک، آنها انگیزه پیدا میکنند که برگردند و قسمت بعدی را تماشا کنند تا بفهمند.
همچنین تجربه اثر زیگارنیک در مدرسه رایج است. قبل از امتحان، احتمالاً میتوانستید بخش زیادی از مطالبی را که تازه مطالعه کرده بودید به خاطر بیاورید. با این حال، پس از امتحان، احتمالاً به خاطر سپردن تمام چیزهایی که مطالعه کردهاید، بسیار دشوارتر میشد. از آنجایی که دیگر به آن اطلاعات به طور آنی نیاز ندارید، ممکن است احساس کنید که اطلاعات از حافظه شما پاک شدهاند.
برای خرید مواد غذایی رفتهاید و بچهها را به مدرسه بردهاید، اما نمیتوانید از فکر کردن به لباسهایی که تا کردن شان را تمام نکردهاید، دست بردارید.
به کلی ایمیل پاسخ دادهاید اما نتوانستهاید قبل از پایان روز کاری پنج شنبه به همه آنها پاسخ دهید. در تمام جمعه به ایمیلهایی که آخر هفته جا گذاشتهاید فکر میکنید.
شما قسمت آخر فصل اول سریال تلویزیونی مورد علاقهتان را تماشا میکنید و با یک پایانبندی نفسگیر از سریال خارج میشوید. شما هنوز هم دارید به اتفاقی که قرار است در فصل بعد بیافتد فکر میکنید.
در گوشی خود، اعلانی دارید که آن را بررسی نکردهاید و با اینکه باید کار کنید، حواستان به متن خوانده نشده پرت شده است.
شما یک فرم درخواست کار پر میکنید و پیامی دریافت میکنید که میگوید پروفایل شما فقط ۷۵٪ تکمیل شده است. شما احساس نمیکنید که میتوانید به سراغ کار دیگری بروید تا زمانی که تنظیمات آن را ۱۰۰٪ تمام کنید.
تاریخچه اثر زایگارنیک
اثر زیگارنیک اولین بار توسط یک روانشناس روسی به نام بلوما زیگارنیک، شاگرد نظریهپرداز تأثیرگذار، کورت لوین، مشاهده و توصیف شد. زیگارنیک در حالی که در یک رستوران شلوغ در وین نشسته بود، متوجه شد که پیشخدمتها خاطرات بهتری و روشن تری از سفارشهای پرداخت نشده دارند. با این حال، پس از پرداخت صورتحساب، پیشخدمتها در به خاطر سپردن جزئیات دقیق سفارشها مشکل داشتند.
تحقیقات زیگارنیک
در مجموعهای از آزمایشها، از شرکتکنندگان خواسته شد تا کارهای سادهای مانند قرار دادن مهرهها روی یک نخ، کنار هم قرار دادن پازل یا حل مسائل ریاضی را انجام دهند.[1] نیمی از شرکتکنندگان در حین انجام این کارها دچار وقفه میشدند.
پس از یک ساعت انتظار، زایگارنیک از شرکتکنندگان خواست تا آنچه را که روی آن کار میکردند، توصیف کنند. او کشف کرد افرادی که در کارشان وقفه ایجاد شده بود، دو برابر بیشتر از افرادی که توانسته بودند وظایف را انجام دهند، آنچه را که انجام داده بودند به خاطر میآوردند.
در نسخه دیگری از این آزمایش، زیگارنیک دریافت که بزرگسالان میتوانند وظایف ناتمام را ۹۰٪ بیشتر از آنچه به پایان رسانده اند، به خاطر بسپارند. مطالعات اولیه زیگارنیک در مقالهای با عنوان «درباره وظایف تمام شده و ناتمام» که در سال ۱۹۲۷ منتشر شد، شرح داده شده است .
تحقیقات بیشتر برای بررسی این اثر
در دهه ۱۹۶۰، جان بدلی، محقق حافظه، یافتههای زایگارنیک را در یک آزمایش بیشتر بررسی کرد.[2] به ۲ شرکتکننده زمان محدودی برای حل مجموعهای از آناگرامها داده شد. بعداً، وقتی از شرکتکنندگان خواسته شد تا آناگرامها را به خاطر بیاورند، آنها کلماتی را که حل نکرده بودند، بهتر از کلماتی که حل کرده بودند، به خاطر میآوردند. یافتهها مشاهدات زیگارنیک را تأیید کرد که افراد حافظه بهتری برای کارهای ناتمام یا اطلاعات قطع شده دارند.
تحقیقات متناقض
با این حال، همه تحقیقات از این اثر پشتیبانی نکردهاند. برخی مطالعات نتوانستهاند همین اثر را نشان دهند و محققان دیگر دریافتهاند که عوامل مختلفی میتوانند بر قدرت این اثر تأثیر بگذارند.[3] به عنوان مثال، مطالعات نشان دادهاند که انگیزه میتواند نقش مهمی در میزان به خاطر سپردن اطلاعات توسط افراد داشته باشد.[4]
خواندن مقاله «چگونه به کارمندان خود انگیزه دهیم؟» را پیشنهاد می کنیم.
https://industrialmanage.ir/?p=1603
حافظه چگونه کار میکند؟
حافظه کوتاهمدت هم از نظر ظرفیت و هم از نظر مدت زمان محدود است. معمولاً ما فقط میتوانیم تعداد مشخصی از چیزها را در حافظه خود نگه داریم. حتی در آن صورت، برای حفظ اطلاعات باید به تمرین مداوم آنها ادامه دهیم. این فرآیند به تلاش ذهنی زیادی نیاز دارد. هر چه بیشتر سعی کنید آن را برای کوتاهمدت در حافظه خود نگه دارید، برای حفظ آن باید سختتر تلاش کنید.
برای مثال، پیشخدمتها باید جزئیات زیادی در مورد افرادی که سر میزهایی که به آنها خدمت میکنند، به خاطر بسپارند. اطلاعات مربوط به غذا و نوشیدنیهایی که مشتریان سفارش میدهند باید تا زمانی که مشتریان غذای خود را تمام کنند، در حافظه آنها باقی بماند.
برای مقابله با حجم زیاد دادهها، افراد اغلب به ترفندهای ذهنی تکیه میکنند که به آنها کمک میکند اطلاعات زیادی را به خاطر بسپارند. اثر زیگارنیک یک نمونه از این موارد است. ما با بازگرداندن مداوم اطلاعات به حوزه آگاهی خود، آنها را در کوتاهمدت حفظ میکنیم. با فکر کردن مکرر به کارهای ناتمام، احتمال بیشتری وجود دارد که آنها را تا زمان انجام شدن به خاطر داشته باشیم.
اثر زیگارنیک فقط در کوتاهمدت بر حافظه تأثیر نمیگذارد. وظایف ناتمام، مانند اهدافی که هنوز میخواهیم به آنها برسیم، میتوانند در درازمدت نیز به افکار ما هجوم آورند. برای مثال، اگر دانشگاه را تمام نکردهاید، مدرک ناتمام شما ممکن است سالها در حافظهتان باقی بماند.
اثر زیگارنیک اطلاعات زیادی در مورد نحوه عملکرد حافظه به ما میگوید. هنگامی که اطلاعات درک میشوند، اغلب برای مدت کوتاهی در حافظه حسی ذخیره میشوند. وقتی به اطلاعات توجه میکنیم، به حافظه کوتاه مدت منتقل میشوند. بسیاری از خاطرات کوتاه مدت به سرعت فراموش میشوند، اما از طریق فرآیند تمرین فعال، برخی از اطلاعات میتوانند به حافظه بلندمدت منتقل شوند .
زیگارنیک اظهار داشت که عدم انجام یک کار، تنش شناختی اساسی ایجاد میکند. این امر تلاش و تمرین ذهنی بیشتری را برای حفظ وظیفه در خط مقدم آگاهی ما ضروری میکند. با این حال، پس از انجام آن، ذهن ما میتواند از تلاش اضافی دست بکشد.
چگونه اثر زیگارنیک را برای خود به کار بگیریم؟
اثر زیگارنیک، چیزی بیش از یک مشاهده جالب در مورد نحوه عملکرد مغز انسان است، شما میتوانید از آن به نفع خود استفاده کنید. امروزه برخی از کاربردهای واقعی اثر زیگارنیک وجود دارد که میتوانید از آنها استفاده کنید.
عقل سلیم ممکن است به شما بگوید که تمام کردن یک کار قبل از توقف، بهترین راه برای رسیدن به یک هدف است. با این حال، اثر زیگارنیک نشان میدهد که وقفه در حین انجام یک کار میتواند یک استراتژی مؤثر برای بهبود توانایی شما در به خاطر سپردن اطلاعات باشد.
از جلسات مطالعه خود بهره بیشتری ببرید
اگر برای امتحان درس میخوانید، به جای اینکه شب قبل از امتحان مطالب را فشرده بخوانید، جلسات مطالعه خود را تقسیمبندی کنید. با مطالعه اطلاعاتی که باید به صورت تدریجی یاد بگیرید، احتمال بیشتری وجود دارد که آنها را تا روز امتحان به خاطر بسپارید.
اگر در به خاطر سپردن مطلب مهمی مشکل دارید، وقفههای کوتاه میتواند به نفع شما باشد. به جای تکرار ساده اطلاعات، چند بار آن را مرور کنید و سپس استراحت کنید. در حالی که روی چیزهای دیگر تمرکز میکنید، متوجه خواهید شد که از نظر ذهنی به اطلاعاتی که مطالعه میکردید، برمیگردید.
غلبه بر تعلل
اهمالکاری از برخی جهات با زیگارنیک مرتبط است. ما اغلب کارها را تا آخرین لحظه به تعویق میاندازیم، و در آخرین لحظه ممکن برای رسیدن به مهلت مقرر، با عجله و سراسیمه آنها را تمام میکنیم. متأسفانه، این عادت منجر به استرس و عملکرد ضعیف میشود.
یکی از راههای غلبه بر تعلل، بهکارگیری اثر زیگارنیک است. با برداشتن اولین قدم، هر چقدر هم کوچک، شروع کنید. وقتی کارتان را شروع کردید – اما تمام نکردید – متوجه خواهید شد که تا زمانی که آن را تمام نکنید، به آن کار فکر میکنید. ممکن است نتوانید همه کارها را یکجا تمام کنید، اما هر قدم کوچکی که برمیدارید، شما را به هدفتان نزدیکتر میکند.
این رویکرد میتواند شما را برای اتمام کار ترغیب کند و پس از اتمام یک کار، حس موفقیت را در شما ایجاد کند و انرژی ذهنی شما را در جای دیگری متمرکز کند.
نکات برتر در مورد اثر زیگارنیک
1.ایجاد علاقه و توجه
تبلیغکنندگان و بازاریابان از اثر زایگارنیک برای تشویق مصرفکنندگان به خرید محصولاتشان استفاده میکنند. افراد خلاقی مانند فیلمسازان و نویسندگان تلویزیون نیز از این اثر استفاده میکنند. برای مثال، به این فکر کنید که چگونه تریلرهای فیلم برای جلب توجه شما با ارائه برخی از اطلاعات، اما نه همه آنها، در مورد طرح داستان و شخصیتها طراحی میشوند. تریلر توجه شما را جلب میکند اما شما را مشتاقتر میکند. برای فهمیدن اینکه چه اتفاقی میافتد، باید فیلم را ببینید.
قسمتهای تلویزیونی اغلب با لحظهای پرتحرک، یک لحظه نفسگیر، به پایان میرسند که سرنوشت شخصیتها یا نتیجه موقعیت را حلنشده باقی میگذارد. برای رهایی از تنش ایجاد شده توسط پایانهای نفسگیر، بینندگان باید به یاد داشته باشند که قسمت بعدی را هنگام پخش تماشا کنند.
2.ارتقای سلامت روان
اثر زیگارنیک همیشه مفید نیست. وقتی وظایف را به پایان نمیرسانید، ممکن است بار سنگینی بر ذهن شما وارد کنند و استرس ایجاد کنند. افکار استرسزا و تهاجمی میتوانند منجر به اضطراب شوند و بر خواب شما تأثیر بگذارند.
با این اوصاف، اثر زیگارنیک راهی برای حل استرس شما دارد. افکار تکراری که دارید، شما را ترغیب میکند تا کاری را که شروع کردهاید به پایان برسانید و این میتواند استرس را کاهش داده و عزت نفس و اعتماد به نفس شما را بهبود بخشد.
منبع
https://www.verywellmind.com/zeigarnik-effect-memory-overview-4175150